6 کتاب که برای تربیت فرزندان موفق باید بخوانید • دیجیکالا مگ

نقد دیگری که روسو در این بخش به تربیت رایج وارد میکند این است که کلیشههای مشخصی که متناسب سن و فهم کودک نیست به او منتقل میشود که در نهایت باعث ایجاد احساساتی مانند ترس از تاریکی و غیره میشود. منتقدان روسو اما نظرات او در باب تربیت را بسیار ایدهآلگرا و آرمانی میدانستند به طوریکه بر این باور بودند که روسو به طور کلی از عالم انسانی و مقتضیات اجتماعی دور شده است. به طول کلی روسو معتقد است دو نوع اخلاق در جامعه وجود دارد: یکی اخلاق نظری و دیگری اخلاق عملی.” اخلاق نظری را در کتب شرعیات و نصایح میخوانند و کاری هم با آن ندارند. این بخش از کتاب به طور کلی به دوران آغاز طفولیت و مراقبتهای مورد نیاز نوزاد در این دوران پرداخته است. از سوی دیگران این انتقاد بر نظرات او وارد است که وقتی کودک در مرکز انتخاب راه و رسم زندگی باشد امکان انتخاب صحیح از میان میرود زیرا یک کودک از درک و دانش کافی متناسب با نیازهای آموزشی و تربیتی خود برخوردار نیست و لذا نمیتواند در مورد آنچه مورد نیاز اوست به درستی تصمیم بگیرد. در بین این نوشتهها کتاب امیل ماجرای کودکی خیالی است که روسو خود مسئولیت تربیت وی را به عهده گرفته است و در واقع از این طریق سعی در نشان دادن شیوهی صحیح تربیت دارد.

هر کودکی نیاز دارد از آموزشی متناسب با نیازهای جامعه برخوردار باشد تا قادر شود در آینده فرد مفید و مناسبی برای جامعه گردد. روسو کتاب را اینگونه شروع میکند که “هرچه از ید خالق عالم جل شانه بیرون میآید از عیب و نقص مبری است، ولی به محض اینکه به دست اولاد آدم رسید فاسد میشود.” با اینکه روسو به طبیعت و روند طبیعی جهان اهمیت زیادی میدهد و معتقد است بهترین نوع تربیت همان است که طبیعت آن را شکل میدهد، با این حال معتقد است “با وضعیت فعلی اگر آدمیان فرزندان خود را تربیت نکنند اوضاع و احوال ما بدتر از اینکه هست خواهد شد، زیرا نوع بشر یا باید طبق قوانین طبیعت بزرگ شود یا مطابق قوانین جامعههای متمدن تربیت یابد.” روسو از آن جهت بر تربیت از دوران کودکی تاکید میکند که معتقد است باید تمام چیزی را که هنگام کودکی نداریم و در بزرگسالی به آن احتیاج پیدا میکنیم، در این دوران یاد بگیریم.

برای اینکه فرزندان ما به زندگی عشق بورزند تا آن را درک کنند، تنها یک راه وجود دارد و آن ایمان به خالق هستی است. در چنین مواردی کار دیگری پیدا کنید تا فرزندتان به آن مشغول شود. کودکان از سنین پایین شروع به یادگیری خواندن و نوشتن میکنند این درحالی است که امیل در سن ۱۲ سالگی هنوز به درستی نمیداند کتاب چیست چرا که روسو معتقد است خواندن پیش از این سن موجب خستگی و افسردگی کودک میشود. بسیار پیش میآید که والدین دو اشتباه متوالی انجام میدهند و کودک خویش را به سمتی هدایت میکنند که با لجاجت و گریه و سر و صدا به هدفش برسد. بهطور مثال زمانی در هفته را به گردشهای دو نفره با او اختصاص دهید و در آن زمان با او در مورد ترسها، نگرانیها، علائق و احساساتش صحبت کنید. طفل از زمان تولد تا حدود دو ماهگی شدیدا وابسته به مادر است و مادر را مرکز آرزوها و آمال خود می داند. روسو در این قسمت به سومین مرحلهی طفولیت که سنین بین ۱۲ تا ۱۵ سالگی است میپردازد. همانطور که گفته شد، این کتاب در پنج بخش که متناسب به دورههای مختلف زندگی انسان تنظیم شده است، به شرح زندگی و رشد امیل به همراه مربیش که خود روسو است میپردازد.

روسو سعی داشت نسلی را تربیت نماید که بر اساس سرشت نیک خود رشد کرده و از گزند عوامل مخرب طبیعی به دور مانده است. روسو در راستای اهمیت این موضوع بیان میکند که ” رشد فکری و روحی بچه باید توام با رشد بدنی او صورت پذیرد”. 6. بچه ها را از خوب بودن رفتارشان مطلع کرده و به آن ها بازخورد بدهید. برخی مواقع بستگان ممکن است تأثیر بیشتری نسبت به والدین بر فرزند داشته باشند مثلاً دایی، عمو، خاله، عمه و غیره. ممكن است فرزندتان شما را در یك موقعیت خاص مثلاً با اظهار خشم یا حرفهای غیر دوستانه بیازماید. اما باید توجه داشت که در ابتدا مربی باید چیزهایی را که میخواهد به کودک بیاموزد را انتخاب کند و نباید هرآنچه را که وجود دارد به او تعلیم دهد بلکه باید مواردی را که مطمئن است مفید فایده است به او بیاموزد در غیر این صورت وقت و نیروی کودک را ذایل کرده است. در غیر این صورت روابطتان به خاطر موارد کمارزش با فرزندتان به مخاطره میافتد. بلکه تلاشی که پدر برای کسب لقمه حلال برای خانواده اش انجام می دهد نیز مانند جهاد است و خداوند اجری که به مجاهدین فی سبیل اللّه می دهد همان اجر را به پدر نیز می دهد.

دیدگاهتان را بنویسید